fa مطالعات محیطی و نقش آن در حفاظت از محوطه‌های باستانی: مطالعه موردی تخت‌سلیمان باستان‌سنجی و اصالت‌سنجی اشیا موزه‌ای و آثار تاریخی- فرهنگی. Archaeometry and authenticity assessment of museum objects and historical-cultural properties. پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="tab-stops:4.9pt right 9.55pt 16.65pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">تخت‌سلیمان، واقع در منطقه‌ای کوهستانی در شمال‌غرب ایران، یکی از مراکز تاریخی و تمدنی مهم کشور است که از جنبه‌های مختلف علمی موردبررسی قرارگرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی ویژگی‌های زیست‌محیطی مؤثر بر سکونت انسان‌ها و بررسی اثرات شرایط اقلیمی و محیطی بر حفاظت از آثار تاریخی انجام‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که چشمه بزرگ تخت‌سلیمان و چشمه‌های کارستی متعدد، با تأمین آب حاوی املاح، نقش مهمی در شکل‌گیری سکونتگاه‌ها و ترکیب شیمیایی خاک داشته و به‌تبع آن، بر تنوع زیستی و پوشش گیاهی منطقه مؤثر بوده‌اند. بارندگی مناسب نیز موجب غنای پوشش گیاهی و ایجاد زیستگاه مطلوب برای گونه‌های جانوری شده است. اهداف اصلی تحقیق شامل شناسایی ظرفیت‌های زیست‌محیطی در شکل‌گیری سکونتگاه‌ها و ارائه راهکارهای سازگاری با شرایط اقلیمی برای حفاظت، مرمت و ساماندهی مجموعه است. با توجه به شرایط خاص اقلیمی تخت‌سلیمان، از جمله زمستان‌های طولانی و بارش سنگین برف، سؤال اصلی این است که چگونه می‌توان از آثار تاریخی منطقه حفاظت کرد. روش تحقیق به‌صورت تاریخی و توصیفی-تحلیلی، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و بازدیدهای میدانی بوده است. تحلیل و مقایسه پارامترهای اقلیمی شامل دما، رطوبت، بارش و تابش خورشیدی با استانداردهای بین‌المللی نشان داد که با مدیریت صحیح، برخی شاخص‌های اقلیمی می‌توانند در کاهش آسیب‌های فیزیکی آثار مؤثر باشند. بر این اساس، راهکارهای عملی مبتنی بر شاخص‌های کمی و کیفی برای کاهش اثرات مخرب عوامل محیطی ارائه‌شده است. مطالعه حاضر با تلفیق داده‌های تاریخی، معماری و محیطی، نقش مطالعات محیطی را در حفاظت محوطه‌های باستانی، به‌ویژه تخت‌سلیمان، برجسته ساخته و راهکارهایی علمی و کاربردی پیشنهاد می‌کند که می‌تواند حفاظت پایدار این میراث ارزشمند را تضمین کند</span></span><b><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"><span garamond="" style="font-family:">.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="tab-stops:4.9pt right 9.55pt 16.65pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"><span garamond="" style="font-family:">Takht-e Soleyman, located in a mountainous area of northwestern Iran, is one of the country&rsquo;s most important historical and cultural centers and has been studied from various scientific perspectives. This research aims to identify the environmental characteristics influencing human settlement and to examine the impacts of climatic and environmental conditions on the preservation of historical monuments. Findings indicate that the large spring of Takht-e Soleyman and several karst springs, by providing mineral-rich water, have played a significant role in the formation of settlements and the chemical composition of the soil, thereby affecting the region&rsquo;s biodiversity and vegetation cover. Adequate precipitation has further enriched the vegetation and created favorable habitats for various animal species. The main objectives of this study include identifying the environmental potentials that contributed to settlement formation and proposing adaptive strategies to local climatic conditions for the conservation, restoration, and management of the complex. Given Takht-e Soleyman&rsquo;s specific climate&mdash;characterized by long winters and heavy snowfall&mdash;the key question is how to ensure effective preservation of its historical assets. The research methodology is historical and descriptive-analytical, combining library studies with field observations. Comparative analysis of climatic parameters such as temperature, humidity, precipitation, and solar radiation against international standards revealed that, if properly managed, certain climatic indices can help mitigate physical deterioration of the monuments. Accordingly, practical strategies based on quantitative and qualitative indicators have been proposed to reduce adverse environmental impacts. By integrating historical, architectural, and environmental data, this study highlights the critical role of environmental studies in safeguarding archaeological sites&mdash;particularly Takht-e Soleyman&mdash;and offers scientific and practical solutions to ensure the sustainable preservation of this valuable heritage.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <br> &nbsp; تخت‌سلیمان, علوم میان‌رشته‌ای, جغرافیای طبیعی, باستان‌شناسی محیطی, حفاظت و مرمت. Takht-e Soleyman, Interdisciplinary Sciences, Physical Geography, Environmental Archaeology, Conservation and Restoration. 64 77 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-155-5&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Amanollahi حمید امان اللهی amanollahi.hamid@ut.ac.ir Yes PhD student of Archaeology, University of Tehran, Iran. Hassan Karimian حسن کریمیان No Professor, Department of Archeology, University of Tehran, Tehran, Iran. استاد گروه باستان‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Fatemeh Sheikh Ahmadi فاطمه شیخ احمدی No climatology (Synoptic), Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. دانش‌آموخته آب و هواشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.