دوره 9، شماره 1 - ( 3-1405 )                   جلد 9 شماره 1 صفحات 74-68 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


دانشگاه تهران
چکیده:   (928 مشاهده)

روند مطالعات دیرین‌انگل‌شناسی طی دو دهه‌ی اخیر در ایران سرعت و وسعت یافته است. با این حال گسترش پژوهش های دیرین‌انگل‌شناسی در فلات ایران در این سال ها با چالش‌هایی همراه بوده و نتایج محدودی از آن منتشر شده که یکی از دلایل آن میزان بالای تخریب ریزماندهای زیستی در اقلیم قریب به اتفاق محوطه های باستانی ایران است. مهم ترین یافته‌های دیرین‌انگل‌شناسی در ایران تاکنون از محوطه هایی با سطح حفظ‌کنندگی بالا همچون معدن نمک چهرآباد زنجان بوده است که یافته‌های متعددی از بقایای زیستی و به خصوص مومیایی مردان نمکی از آن گزارش شده است. تدفین‌های کاوش شده عصر آهن در شهنه‌پشته نیز حاوی اسکلت‌های انسانی در این محوطه بود که فرصتی برای آزمون نمونه های رسوب خاک برداشت‌شده از مجاورت اندام‌های اسکلتی، تحت بررسی میکروسکوپی در آزمایشگاه فراهم ساخت. این مطالعه با هدف ارزیابی شواهد بالقوه‌ی حضور انگل‌ها به عنوان نشانه‌های اغلب ماندگار و قابل تحلیل از میزان سلامت، سطح بهداشت فردی و اجتماعی و حتی شیوه‌های تغذیه‌ی پیشینیان ساکن در محوطه‌ی باستانی شهنه‌پشته انجام شد. اگرچه در طی این آزمایشات، شواهدی قطعی از حضور بقایای گونه‌های انگل‌ داخلی شناسایی نشد، اما گونه‌هایی از نماتودها، هیره‌ها و یک مورد از پالینومورف‌های مشابه با تخم آسکاریس مشاهده گردید. همچنین با توجه به محدود بودن یافته‌ها و ریزماندهای زیستی قابل بازیابی در محوطه‌ی شهنه‌پشته به بررسی اهمیت و نقش تعیین‌کننده‌ی شرایط محیطی، اقلیمی، زمین‌شناختی و ویژگی های خاک در فرآیندهای تافونومیک و موثر بر ماندگاری یا تخریب ریزماندهای زیستی در این محوطه پرداخته شد. مطالعه‌ی حاضر و یافته‌های این پژوهش بر ضرورت توسعه‌ی رویکردهای میان‌رشته‌ای و بهره‌گیری از فن‌آوری‌های نوین در زمینه‌های زیست‌باستان شناسی و دیرین‌انگل‌شناسی تأکید می کند.
متن کامل [PDF 915 kb]   (223 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مطالعه آسیب‌شناسی و شناخت فناوری‌های ساخت آثار و آرایه‌ها
دریافت: 1404/7/16 | پذیرش: 1404/8/11 | انتشار: 1405/5/19

فهرست منابع
1. ابن اسفندیار، بهاءالدین محمد بن حسن. (۱۳۶۶). تاریخ طبرستان (به تصحیح عباس اقبال). تهران: پدیده خاور.
2. احمدپور، الف.، فخار، م. و همکاران. (۱۳۹۰). بیماری‌های انگلی در نواحی شمال ایران (استان‌های مازندران، گلستان و گیلان) و آشنایی با تکنیک‌های آزمایشگاهی مرسوم انگل‌شناسی. مجله ایرانی انگل‌شناسی، ۶، ۱-۱۰.
3. ترزیان، ص.، شهدایی، س. ح. و همکاران. (۱۳۹۹). استان‌شناسی مازندران، پایه دهم. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
4. صفری، م.، فاضلی نشلی، ح. و همکاران. (۱۴۰۰). تحلیلی بر فرگشت محیطی در محوطه قلعه بن شهرستان بابل استان مازندران. فصلنامه کواترنری ایران (علمی-پژوهشی)، ۷(۳ و ۴)، ۹۳۷-۹۶۶.
5. نظام‌آبادی، م.، مشکور، م. و لو بیلی، م. (۱۳۹۲). باستان‌انگل‌شناسی در فلات ایران و خاورمیانه. باستان‌پژوهی: نشریه ایرانی مطالعات باستان‌شناسی، ۱۲-۱۳، ۱۰۲-۱۰۷.
6. نظام‌آبادی، م.، مشکور، م. و لو بیلی، م. (۱۳۹۳). باستان‌انگل‌شناسی: شناسایی انگل‌ها در بقایای باستانی. در مجموعه مقالات همایش بین‌المللی باستان‌شناسان جوان، ایران ۶۲۷-۶۳۰.
7. وحدتی‌نسب، ح. (۱۳۹۰) "مروری بر مطالعات انسان شناسی زیستی در باستان‌شناسی ایران (پارینه سنگی و نوسنگی)." پژوهش¬های انسان شناسی ایران، شماره ۱، ۱۰۱-۱۱۹.‎

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.