fa حفاظت و مرمت پایه‌ستون هخامنشی متعلق به کاخ صدستون در محوطه میراث جهانی تخت‌جمشید مطالعه آسیب‌شناسی و شناخت فناوری‌های ساخت آثار و آرایه‌ها studying pathology and technologies of abjects پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تخت‌جمشید یکی از شاخص‌ترین محوطه‌های سنگی برجای مانده در ایران و جهان است که آداب، فرهنگ و رسوم ایرانیان باستان را به نمایش می‌گذارد و از حیث معماری ساختاری و زیبایی بصری قابل توجه است. تالار صدستون بزرگترین تالار ستون‌دار تخت‌جمشید پس از آپادانا است که در مجموعه تختگاه و به زیبایی تمام با یکصد‌ستون مرتفع&nbsp; خودنمایی می‌کرده و امروزه عمدتاً بقایای پایه‌ستون‌های آن در مکان اصلی خود در این کاخ به‌جای مانده است. قطعات متعدد سنگ متعلق به دیگر اجزای ستون‌ها&nbsp; نیز همچون قطعات قلمه‌ستون، شالی‌ستون و گل&shy;ستون نیز به‌صورت پراکنده در فضای باز تالار اصلی کاخ و در معرض عوامل آسیب‌رسان طبیعی قرار دارند؛ از این رو اضطرار اقدامات حفاظتی را می‌&shy;طلبند. پژوهش حاضر بر روی یکی از پایه‌ستون‌های این کاخ (پایه‌ستون </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4</span></span>D<span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) متمرکز بوده و&nbsp; ضمن مطالعات کتابخانه&shy;‌ای، میدانی و آنالیزی و اجرای برنامه اضطراری حفاظت سعی دارد آهنگ الگوی تخریب را در این پایه‌ستون آهسته‌تر کند. در گذشته عمده مرمت&shy;‌های انجام شده در تخت‌جمشید با مصالح ماسه سیمان بوده&shy;است ولی با تغییر در دیدگاه‌ها و مبانی نظری حفاظت از سنگ، استفاده از سیمان به‌دلیل تفاوت ضریب جذب و دفع آب، ضریب انبساط و انقباض و بازگشت‌ناپذیری منسوخ شده است. نتایج آنالیزهای </span></span>XRD<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> حاکی از آن است که اکسید کلسیم دارای بیشترین مقدار در </span></span><span b="" mitra="" style="font-family:">نمونه‌ها است، همچنین مقدار اندکی سیلیکات، آلومینیوم و آهن در ترکیب سنگ‌ها یافت شده است. سایر اکسید‌ها به عنوان عنصر فرعی نیز به مقدار بسیار کم وجود دارند و نوع سنگ‌های به‌کار رفته در اثر از جنس سنگ آهک با خلوص خوب و کم سیلیس است. از</span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> دستاوردهای این پژوهش استفاده از مصالح بر پایه آهک هیدرولیک موسوم به &quot;لدان&quot; است که در ترکیب با مواد افزودنی و پرکننده در بخش‌های کمبود و دارای شکستگی فعال اجرا شده است. اجرای این ملاط حفاظتی که تناسب زیادی با سنگ‌های آهکی دارد باعث شده که درزه‌ها و شکستگی‌های سنگ در برابر نفوذ عوامل رطوبتی مقاومتر عمل نمایند و نرخ فرسایش به طرز چشم‌گیری کاهش یابد.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Persepolis is one of the most prominent remaining stone sites in Iran and the world, showcasing the traditions, culture, and customs of ancient Iranians, and is notable for its structural architecture and visual beauty. The Hundred-Column Hall is the largest columned hall in Persepolis after Apadana and was magnificently adorned with a hundred tall columns. Today, mainly the bases of these columns remain in their original place in this palace. Various stone pieces belonging to other column components, such as column shafts, capitals, and floral motifs, are scattered in the open space of the main hall of the palace, exposed to natural damaging elements and thus urgently requiring conservation efforts. This study focuses on one of the column bases (Base 4D) and, through library, field, and analytical studies and the implementation of an emergency conservation plan, aims to slow the degradation pattern of this limestone base. Previously, most restorations at Persepolis were conducted using sand-cement materials, but with changing perspectives and theoretical foundations in stone conservation, cement use has been discontinued due to its different water absorption and evaporation rates, expansion and contraction coefficients, and irreversibility. XRD analyses indicate that calcium oxide is the predominant component in the samples, with traces of silicate, aluminum, and iron also present in the stone composition. Other oxides are found in minimal amounts, and the stones used are high-purity limestone with low silica content. One of the outcomes of this research is the use of hydraulic lime-based materials known as &quot;Ledan,&quot; combined with additives and fillers, applied to deficient and actively fractured sections. This protective mortar, highly compatible with limestone, has strengthened the resistance of cracks and fractures against moisture infiltration and significantly reduced erosion rates.</span></span></div> مرمت, پایه‌ستون, هخامنشی, کاخ صدستون, محوطه میراث جهانی تخت‌جمشید. Restoration, Column Base, Achaemenid, Hundred-Column Palace, Persepolis World Heritage Site. 13 34 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-44-9&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Fadaei حمید فدایی Yes Assistant Professor, Research Centre for Conservation and Restoration of Cultural Relics, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism, Tehran-Iran. استادیار پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران. Fardin Naseri فردین ناصری No Graduate of Conservation of Historical and Cultural Artifacts, Tabriz Islamic Art University, Iran. دانش‌آموخته مرمت آثار تاریخی و فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.