fa آنالیز با ریزباریکۀ یونی: ابزاری توانمند در باستان‌سنجی، مرمت و حفاظت اشیای تاریخی و فرهنگی کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="color: black;">در بررسی تکنولوژی ساخت و محل تولید اشیای تاریخی و همچنین پیشنهاد و تدوین راهکار‌های حفاظتی و مرمت این آثار، داشتن اطلاعات کافی از نمونۀ مورد بررسی ضروری است. اطلاعات مورد نیاز بسته به نوع نمونه و اشیای تاریخی متفاوت است. تعیین و اندازه‌گیری دقیق ترکیب عنصری و مواد سازنده این اشیاء یکی از اطلاعات ضروری است که امروزه با استفاده از علوم و فنون آزمایشگاهی مدرن قابل دست&shy;یابی است. در این مقاله، برخی از نتایج به &shy;دست &shy;آمده از بررسی نمونه‌های مختلف تاریخی و فرهنگی که در چند سال اخیر با استفاده از باریکۀ یونی میکرونی در آزمایشگاه وان&shy;دوگراف پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفته‌اند، ارائه شده است. بررسی سفال‌های مینایی نقاشی&shy; شده جهت تعیین رنگدانه‌های مختلف به&shy; کاررفته در آن، تعیین ضخامت و خلوص لایه‌های طلاکاری&shy; شده در سفال&shy;‌های مینایی زراندود، بررسی و تعیین عامل درخشندگی در نقاشی‌های دیواری یک مکان تاریخی، بررسی علل خوردگی و تخریب یک نسخه از دست&shy;نوشته‌های قدیمی، تعیین خلوص و عیار سکه‌های برنزی الیمایی، و همچنین بررسی و تعیین نوع شیشه&shy;‌های تاریخی ایرانی از جمله مواردی است که در این مقاله به آن‌ها اشاره خواهد شد. نتایج حاصل از این آنالیز‌ها و تعیین مواد تشکیل&shy; دهندۀ آن‌ها در مطالعۀ تکنیک ساخت و فن&shy;‌شناسی، بررسی اصالت نمونه‌ها، و نهایتاً حفاظت این آثار تاریخی کمک قابل توجهی خواهد کرد. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">In investigation of production technology and provenance studies of historical objects as well as to propose and develop strategies for restoring and conservation, it is necessary to get information about studied samples. This information is different according to the type and kind of materials of historical objects.<br> Today, identify and accurately determine the elemental composition and constituent material of given sample is one of this essential information that be able to measure using modern laboratory instruments In this paper, was presented some results was obtained in past few years from different historical and cultural objects using micro ion beam analysis in Van de Graaff laboratory of Nuclear Science and Technology Research Institute.<br> Investigation of Painted enameled potteries to determine the different pigments used in, determine the thickness and purity of the gold layer in gilded enameled potteries, determine the responsible elements to brightness of wall painting in a historical place, Investigate the causes of corrosion and degradation of an old manuscript, determine purity of Elymais bronze coins and determine the type of Iranian historical and ancient glasses are some studied objects that will be presented in this paper.<br> The results of these analysis will significantly help to investigate the production technology, to determine the authenticity of the samples and finally to use in restoration of these historical objects.</div> باریکۀ میکرونی, باستان‌سنجی, ترکیب عنصری, حفاظت, مرمت. micro-beam, archaeometry, elemental composition, restoration, conservation. 35 52 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-61-6&slc_lang=fa&sid=1 Davoud Agha-Aligol داود آقا‌علی گل daghaaligol@aeoi.org.ir Yes Nuclear Science and Technology Research Institute, Physics and Accelerators Research School, Van de Graaff Laboratory, Tehran, Iran. پژوهشگر، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکدۀ فیزیک و شتاب‌گرها، تهران، ایران. Parvin Oliaiy پروین اولیایی poliaiy@aeoi.org.ir No Nuclear Science and Technology Research Institute, Physics and Accelerators Research School, Van de Graaff Laboratory,Tehran, Iran. مربی، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکدۀ فیزیک و شتاب‌گرها، تهران، ایران. Mahmoud Moradi محمود مرادی mmoradi2@yahoo.com No Expert , Nuclear Science and Technology Research Institute کارشناس، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکدۀ فیزیک و شتاب‌گرها، تهران، ایران. Mohammad Lamehi-Rachti محمد لامعی‌رشتی mlamehi@aeoi.org.ir No Professor, Nuclear Science and Technology Research Institute. استاد، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکدۀ فیزیک و شتاب‌گرها، تهران، ایران.