fa بررسی روند تشکیل ترکیبات اکسیدی در آثار برنزی با استناد به مطالعات میکروسکوپی مستندسازی آثار و اشیا تاریخی- فرهنگی، موزه‌ای و آرایه‌های معماری. Documentation of historical-cultural, museum objects and architectural decorations پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;">به علت سازوکار پیچیدۀ خوردگیِ آثار برنزی، توضیح ساختار مختلف لایه‌های خوردگی در این آثار تنها در سطوح میکروسکوپی امکان&shy;‌پذیر است. زمانی‌که‌ شی‌ء برنزی‌ خورده ‌می‌شود، معمولاً اکسید مس I، اولین لایۀ خوردگی بر سطح آثار برنزی [به &shy;ویژه آثار] مکشوفه از محوطه‌های تاریخی است. لیکن بسته به شرایط محیطی، صورت‌های مختلفی از لایه‌های خوردگیِ اکسیدیِ غنی از قلع یا مس شکل می&shy;‌گیرد که در میزان مقاومت آثار در برابر خوردگی مؤثر است. شناسایی ترکیبات اکسیدی قلع یا ترکیبی از محصولات قلع ـ مس با استفاده از شیوه‌های تجزیۀ دستگاهیِ معمول ساده نیست. با این وجود در پژوهش صورت&shy;گرفته با استفاده از قابلیت میکروسکوپ نوری در به تصویر کشیدن رنگیِ محصولات خوردگی با استفاده از نور قطبیده، روند شکل‌گیری اکسیدهای مس و قلع نمونه&shy;‌هایی از آثار برنزی مکشوفه از محوطه‌های مختلف ایران بررسی شده و در برخی موارد از شیوۀ میکروسکوپی روبش الکترون مجهز به سیستم تجزیۀ عنصری (SEM-EDX) جهت تکمیل روند شناسایی لایه‌های اکسیدی استفاده شده است. با توجه به نتایج به &shy;دست&shy;آمده، شناسایی شواهدی از اختلاف توزیع مس و قلع در ریزساختار حاصل از جدایش‌های ماکروسکوپی و میکروسکوپی، تشکیل محلول جامد مس در کنار مخلوط یوتکتیک مس &shy;ـ &shy;اکسید مس در حین مراحل انجماد، وجود آخال‌های اکسیدی مس در ریزساختار فلز، حرکت لایۀ غنی از قلع از میان لایۀ اکسیدی مس، شکل &shy;گیری لایه&shy; های ساندویچی اکسید مس ـ اکسید قلع، حل شدن انتخابی قلع در لایه‌های خارجی، پدیدۀ جدایش مس از لایه‌های خوردگی و تغلیظ قلع در مرکز نمونه و در نهایت روند رشد معمول لایۀ اکسیدی مس و یا تخریب آن تحت شرایط خاص در نمونۀ آثار برنزی انتخابی با استفاده از تصاویر میکروسکوپی مطالعه&shy; شده است. نتایج مذکور تأییدی بر قابلیت شیوه&shy;‌های میکروسکوپی در مطالعۀ لایه‌های اکسیدی آثار برنزی است.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">Due to the complex corrosion mechanism of the bronze objects, explaining the structure of different layers of corrosion in these objects at microscopic levels is possible. Typically copper oxide(I) is the first corrosion layer on surface of bronze objects that are excavated of historical sites. However, depending on the environmental conditions، various forms of corrosion layer of tin or copper-rich oxide are formed that are effective in corrosion resistance of objects. Identification of tin oxides or copper-tin corrosion products is not simple by using of routine methods of instrumental analysis.However in this research the formation process of copper and tin oxides of some of historical bronze objects of Iran were studied by using the optical microscope with polarized light that show colored corrosion products and in some cases the method of scanning electron microscopy equipped with elemental analysis (SEM-EDX) was used to complete the identification process of oxide layers. According to the results, identify of evidence of differences in distribution of copper and tin in the microstructure that is result of macroscopic and microscopic segregation, formation of a solid solution of copper besides the copper-copper oxide eutectic mixture during the solidification process, the appearance of copper oxide inclusions in the microstructure of metal, moving The tin-rich layer of copper oxide layer to the outside, formation of copper oxide-tin oxide sandwiching layers, selective dissolution of tin in the outer layers, decuprification phenomenon in corrosion layers&nbsp; and condensation of tin oxides in the center of sample and finally the usual formation or degradation of copper oxide layer under certain conditions have been studied with microscopic imagesof selected samples of bronze objects which confirmed the ability of microscopic techniques in the study of oxide layers of bronze objects.</div> برنز, خوردگی, اکسید مس, اکسید قلع, شیوه های میکروسکوپی. Bronze, Corrosion, Copper Oxide, Tin Oxide, Microscopic Methods. 89 102 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-56-1&slc_lang=fa&sid=1 Parastou Naeimi Taraei پرستو نعیمی‌طرئی pnaiemy@yahoo.com Yes Conservation Researcher, Research enter for Conservation of cultural Relics, Tehran, IRAN. پژوهشگر حفاظت، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی. Shaiba Khadir شیبا خدیر shaiba_khadir@yahoo.com No Conservation Researcher, Research enter for Conservation of cultural Relics, Tehran, IRAN. پژوهشگر حفاظت، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی.