fa استفاده از الاستومرها برای تخمین غلظت گاز ازون در محیط موزه کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;">خطرات ناشی از گاز ازون برای آثار تاریخی و هنری، همچنین محدودیت‌های دسترسی و غیر قابل استفاده بودن دستگاه‌های سنجش گاز ازون در کلیۀ محیط‌های موزه‌ای، نیاز به ابزار پایش ساده، مقرون به صرفه، و قابل استفاده در موزه برای سنجش این گاز را دوچندان کرده است. از سوی دیگر الاستومرها موادی پلیمری با واکنش‌پذیری بالا نسبت به گاز ازون هستند و در این میان لاتکس که از الاستومرهای طبیعی محسوب می‌شود، بیش&shy;ترین حساسیت را نسبت به این آلایندۀ گازی دارد. همین امر موجب شده است که این ماده به عنوان دُزی&shy;متر گاز ازون مورد توجه قرار گیرد.<br> در این تحقیق به منظور دستیابی به دزی&shy;متر ازون، اثر این گاز بر روی نوارهای لاتکسِ تهیه &shy;شده در شرایط مصنوعی مورد بررسی قرار گرفت. برای این کار از یک محفظۀ کهنگیِ مجهز به ژنراتور گاز ازون استفاده شد. از آنجا که اکسایش نوارهای لاتکس در محیط می‌تواند تحت اثر پرتوهای UV نیز اتفاق بیفتد، برای بررسی این فرایند و در مقایسه با گاز ازون نمونه‌های آزمایشی با استفاده از لامپ UV با طول موج 254 و 366 (nm) نیز کهنه شدند. کلیۀ بررسی‌های فوق در درجۀ حرارت ^oC 24 و 40% رطوبت نسبی انجام شد. نوارهای لاتکسِ دست&shy;نخورده و کهنه &shy;شده با استفاده از روش طیف&shy;سنجی ATR-FT-IR و میکروسکوپ دیجیتال مورد ارزیابی قرار گرفتند.<br> نتایج مطالعات انجام&shy;شده نشان می‌دهد که اثر اکسیدکنندگی گاز ازون و اکسایش پرتوهای UV بر روی نوارهای لاتکس متفاوت و قابل تمیز هستند. از سوی دیگر با انجام کالیبراسیون نوارهای لاتکس می‌توان غلظت گاز ازون را در محیط تخمین زد. برای راستی‌آزمایی غلظت گاز ازونِ حاصل از نوارهای لاتکس در محیط موزه از دستگاه سنجش گاز ازون استفاده شد و نتایج مورد تأیید قرار گرفت.</span></div> <div style="text-align: justify;">The dangers posed by O₃to historical properties and art works, as well as limited accessibility and inapplicable instrumental methods for measuring O₃concentrationhave made it much more necessary to use low tech and inexpensive methods for this purpose in almost all museum environments. On the other hand, elastomers are known as polymers with high reactivity to ozone and latex as a natural elastomer is the most sensitive one to this gaseous pollutant. Hence this polymer has been considered as an ozone dosimeter.<br> In this scientific investigation, in order to attain the ozone dosimeter, the effect of this gas on the latex strips prepared in artificial condition was studied. For this purpose an aging chamber equipped with ozone generator was used. Since the oxidation of latex strips can also occur as a result of UV radiations, in order to study and compare the process with Ozone gas, testing samples were aged using UV lamps of 254 and 366 nm wavelengths.&nbsp; All the examinations were carried out at 24 ^oC and 40% RH. The aged and intact latex strips were studied by means of ATR-FT-IR and digital microscope.<br> The results demonstrate the diverse and discernible oxidizing effects of O₃ and UV radiations on latex. Furthermore, it is possible to estimate the concentration of ozone in the environment by the calibration of latex strips. The verification of the results obtained by latex dosimeters in museum environments was carried out by Ozone sensor over a day, confirming the results acquired.</div> الاستومر, ازون, موزه, پرتوهای ماوراء بنفش, لاتکس. Elastomer, Ozone, Museum, UV radiation, Latex. 103 110 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-46-1&slc_lang=fa&sid=1 Manijeh Hadian Dehkordi منیژه هادیان‌دهکردی m_hadian@yahoo.com Yes Conservation Scientist in Research Center for Conservation of Cultural Relics, Tehran, IRAN. کارشناس، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی. Rasoul Vatandoost عبدالرسول وطن‌دوست‌ No Assis. Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, Islamic Azad University Central Tehran Branch. استادیار، گروه مرمت آثار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز،تهران، ایران. Christoph Herm کریستف هرم herm@serv1.hfbk-dresden.de No Professor, Academy of Fine Arts Dresden. استاد، گروه تکنولوژی هنر و حفاظت و مرمت آثار دانشگاه هنرهای زیبای درزدن. Stefan Simon استفان سایمون stefan.simon@yale.edu No Professor, Instutute for Preservation of Cultural Heritage (IPCH) at Yale University. استاد دانشگاه ییل، نیو هاون.