fa مقایسه ترکیب ایزوتوپ‌های سرب در معادن کهن نقره ایران و تعیین منشأ آثار نقره‌ای مستندسازی آثار و اشیا تاریخی- فرهنگی، موزه‌ای و آرایه‌های معماری. Documentation of historical-cultural, museum objects and architectural decorations پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:IRANsans;">&nbsp;مطالعه و بررسی شواهد فلزکاری و ردیابی معادن مورد استفاده بدون داشتن اطلاعات ژئوشیمیایی معادن کهن امکان‌پذیر نخواهد بود. همچنین اندازه‌گیری ایزوتوپ‌های سرب ابزاری قدرتمند برای شناخت منشأ کانی‌ها به‌ویژه ارزیابی منبع فلزات است. این مطالعه به‌منظور به دست آوردن الگو یا نقشه‌ای از اطلاعات ژئوشیمیایی ذخایر سرب، روی و نقره ایران انجام شده است. همچنین پژوهش‌های منشأیابی روی ظروف نقره‌ای به‌دست‌آمده از غار قوری‌قلعه و طرح پژوهشی شناسایی و بررسی معادن کهن نقره در منطقه تکاب را بررسی کرده است. اهمیت این منطقه به‌دلیل وجود ذخایر معدنی فلزی، به‌ویژه ذخایر سرب، روی و نقره و هم‌جواری با تمدن‌های کهن بود. نتایج آنالیز ایزوتوپی سرب این معادن با معادن کهن سایر ذخایر سرب، روی و نقره ایران بررسی و مقایسه شد. برای انجام آزمایش‌های آنالیز ایزوتوپی در مطالعات آرکئومتالورژی و تعیین منشأ آثار تاریخی و محوطه‌های فلزکاری لازم است از دستگاه طیف‌سنجی جرمی پلاسمای جفت‌شده القایی مولتی‌کالکتور یا <span dir="LTR">MC-ICP-MS</span> استفاده شود. از سوی دیگر، در مطالعات و بررسی‌های زمین‌شناسی از همین روش آنالیز ایزوتوپ‌های سرب در راستای شناسایی منشأ فلزات و محیط زمین‌ساختی کانسارها استفاده می‌شود؛ بنابراین به‌خوبی می‌توان از نتایج آزمایش‌ها در این‌گونه مطالعات استفاده شد و با انجام محاسبات، نسبت‌های ایزوتوپی سرب مورد نیاز در مطالعات تعیین منشأ به دست آمد. مقایسه نتایج آنالیز نسبت‌های ایزوتوپ سرب برای تعدادی از معادن کهن نقره در ایران نشان می‌دهد که میزان تفاوت نسبت‌های ایزوتوپ سرب ذخایر سرب، روی و نقره در زون و محورهای زمین‌شناسی ایران در حدی است که می‌تواند در منشأیابی محوطه‌های فلزکاری کهن و آثار نقره‌ای (که سرب موجود در آن عمدتاً از کانی‌های سرب، روی و نقره است) کمک شایانی کرد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The geochemical information of the old mines such as lead isotopic ratios has a crucial role in understanding the origin of minerals, especially the evaluation of metal sources. This study was conducted to obtain a pattern or map of the geochemical information of Iran&#39;s lead, zinc and silver reserves. The previous studies on the provenance of Sasanian silver vessels from Quri Qaleh cave, showed the lead isotopic ratio of these vessels conformed to Nakhlak mine, but since these examinations were not done on other old silver mines, it was not possible to make a definitive conclusion. Today, in the archaeometallurgical studies and the determination of the origin, multicollector- inductively coupled plasma mass spectroscopy (MC-ICP-MS) is used. And since these studies are done on a global scale and the obtained information is recorded in the world wide database, it is necessary to use a similar method to carry out these experiments until the obtained information can be compared with each other. As the measurement of isotopes of elements has many applications in various sciences, especially in geological studies, the analysis of lead isotopes is used for dating of ores, provenance of metals and defining a geotectonic environment for ore deposits. Therefore, the results obtained from these studies on the desired mines could be used to calculate the isotopic ratios of lead for provenance and the source determination studies. In this study, the lead isotopic ratios of some of the ancient silver mines in Iran were compared. Comparing the results of analysis of lead isotope ratios for a number of ancient silver mines in Iran showed that the difference in lead isotope ratios of lead, zinc and silver reserves in the zone and geological axes of Iran is such that it can be used in the origin of ancient metalworking sites that mainly contain lead, zinc and silver minerals.</span></span></div> ایزوتوپ‌های سرب, معادن کهن, منشأیابی, آنالیز ایزوتوپی, طیف‌سنجی جرمی. old mines, provenance, lead isotopes, mass spectroscopy. 101 111 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-31-6&slc_lang=fa&sid=1 Fereshteh Rahimi فرشته رحیمی F.rahimi@richt.ir Yes Research Center for Conservation of Cultural Relics (RCCCR), Research Center of Iranian Cultural Heritage and Tourism Organization (ICHTO), Tehran, Iran. کارشناس ارشد، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.