fa فن‌شناسی و آسیب شناسی ازاره اتاق‌های شمس‌العماره کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular در سال ۱۲۸۲ ق یعنی کمی بیش از طرح توسعه تهران این بنا به دستور ناصر الدین شاه با مباشرت دوست علی خان معیرالممالک در شرق ارگ تهران ساخته شد. شمس‌العماره اولین بنای پنج طبقه تهران است. ازاره اتاق‌های پنج طبقه در کاخ شمس‌العماره با کاشی‌هایی که با روش رنگ‌روغنی نقاشی شده‌اند. موضوع و شیوه اجرایی این نقاشی‌ها اغلب اروپایی است که با گروهی از نقاشان و شاگردان آن‌ها انجام شده است. این نکته از شیوه اجرای این نقاشی متفاوت از سایر شیوه‌ها است کاملا محرز است. روش نقاشی روغن روی کاشی لعاب‌دار روشی منحصر به فرد بود که در بناهای دیگر در دوره‌های بعد هرگز اجرا نشد. این نقاشی‌ها به صورت گسترده‌ای در حال تجزیه پودر شدن و فروریختن هستند. از این رو هدف این مقاله این است که عواملی که سبب بروز آسیب به این کاشی نگاره‌های رنگ روغنی شده است را شناسایی و معرفی کند. به نظر می‌رسد تفاوت‌هایی در موقعیت قرارگیری کانی‌ها، نوع مواد و مصالح در آسترسازی و روش اجرای آن و سایر عوامل مکانیکی و شرایط آب و هوایی سبب شده تا آسیب‌های وارد شده بر این نقاشی‌ها در هر طبقه متفاوت باشد. علاوه بر موارد ذکر شده در تماس بودن این کاشی نگاره‌های رنگ روغنی با مراجعین جذب رطوبت دیوارها در طی سالیان شیوه کاشی‌کاری لیبطلب آن‌ها موجب شده که با هر نیروی فیزیکی بر کاشی‌ها تنش وارد شود و نقوش برجسته روی درز کاشی‌ها از سطح لغزنده کاشی جدا شود و یا گوشه‌های کاشی‌هایی که به صورت لوزی بر دیوار نصب شده‌اند، بشکند. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است و این نتیجه به دست آمد که بیشترین عامل تأثیرگذار در فروریختن نقاشی‌ها لایه استر یا زمینه بستر کاشی است که توانایی محافظت از لایه نقاشی رویی ندارد. <div style="text-align: justify;">In 1282 A.H. (1865 C.E.), the Shams-ul-Amara building was commissioned by Naser al-Din Shah Qajar and constructed under the supervision of Dost Ali Khan Moaierol Mamalek in the eastern part of the Tehran Citadel. As the first five-story building in Tehran, Shams-ul-Amara holds significant architectural and historical importance. The plinths of the rooms across its five floors are adorned with oil-painted tile decorations, executed in a predominantly European style. These paintings were created by a group of artists and their students, as evidenced by variations in<br> their execution techniques. The method of oil painting on glazed tiles was a unique innovation that was not replicated in subsequent architectural projects. However, these paintings are now experiencing extensive deterioration, including disintegration, pulverization, and collapse. This article aims to identify and analyze the factors contributing to the damage of these oil-painted tile artworks. It is hypothesized that the varying degrees of damage observed on each floor are influenced by differences in the tiles&#39; placement, the composition of the lining materials, the application methods, and other mechanical and environmental factors. Additionally, the prolonged exposure of these tiles to moisture absorption from the walls, combined with the tension caused by the oil painting technique, has led to physical stress. This stress manifests in the form of paint detachment, separation of relief patterns along tile seams, and breakage at the corners of rhombus-shaped tiles installed on the walls. This study employs a descriptive-analytical approach, with a focus on the lining layer as the most critical factor in the deterioration process. The findings suggest that the lining layer fails to adequately protect the painted surface, leading to the eventual collapse of the paint layer.</div> شمس‌العماره, کاشی‌های نقاشی شده با رنگ روغن, تحلیل آسیب‌ها, فرسایش معماری, روش‌های حفاظت. Shams-ul-Amara, Oil-painted tiles,Damage analysis, Architectural deterioration, Conservation techniques. 39 50 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-54&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Kian Asl مریم کیان اصل m.kian@richt.ir Yes Research Institute of Cultural Heritage and Tourism, Tehran, Iran. عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری تهران. ایران.