fa بررسی فنی آرایه‌های حاصل از تلفیق گچ و آجر در گنبد سلطانیه زنجان کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;">خلاقیت در استفاده از گچ در کنار سایر مصالح برای آرایش ابنیه از دیرباز مورد توجه معماران بوده است. آجر و گچ دو مصالحی هستند که اشکال گوناگونی از آمود را با یکدیگر به وجود آورده‌اند و در این پژوهش به فن‌شناسی انواع مختلف این فنون پرداخته شده است. بنای عظیم گنبد سلطانیه یکی از مهمترین بناهای آرامگاهی جهان است؛ که آرایه‌های گچی به عنوان تزئین غالب در این بنا به کار رفته است. یکی از این آرایه‌ها، تلفیق گچ و آجر است که به عنوان تزئینی کالبدی خودنمایی می کند چگونگی پیدایش این گونه از آرایه‌های گچی بررسی انواع روش‌های اجرای آن و طریقه ایجاد آرایه‌های مستقل از همنشینی آجر و گچ از جمله مباحث مورد توجه این مقاله است. روش تحقیق بر پایه روش تحلیلی توصیفی استوار است. جمع آوری داده‌ها به روش مشاهدات عینی و تجربیات کارگاهی نگارنده و استفاده از کتب اسناد و مقالات در زمینه روش‌های گچبری در معماری ایران است. در نمونه مورد مطالعه از گنبد سلطانیه ایجاد گونه‌ای متداول از این آرایه‌ها در دوران ایلخانی بر روی دیوار قابل مشاهده است. این آرایه‌ها در برخی بخش‌ها فقط در بندها و در کنار آجر و در برخی قسمت‌ها بر روی تمام سطح آجرها و با نقش آجر کار شده است. در حین مرمت و بازسازی بخشی از این آرایه‌ها روش‌های به کار برده شده در ایجاد نقوش درک گردید، به طوری که برای بندها گچبری درجا اولویت اول هنرمند است و پس از آنکه بندها با گچ پوشیده شد آرایه‌ها اجرا می‌شده است. استفاده از رنگ که مکمل اجرای این آرایه‌ها است و باعث می‌شود تا حدود آجرکاری مشخص گردد وجود رنگدانه‌های اخرای قرمز رنگ دانه اخرای زرد و سیاه کردن در این با تا حدی اثبات شده است.</div> <div style="text-align: justify;">The creativity artistry in using plaster alongside other materials to decorate buildings has long been of interest to architects. Brick and plaster are two materials that have created various forms of decoration together, and this study examines the technology of various types of these techniques. The enormous Soltanieh Dome is one of the most important mausoleums in the world, and plaster is the dominant decoration in this building. One of these decorations is the combination of plaster and brick, which stands out as a physical decoration. How this type of plaster decoration emerged, examining the various methods of its implementation, and the method of creating decorations independent of the&nbsp; combination of brick and plaster are among the topics of interest in this article. The research method is based on the analytical-descriptive method. Data collection is based on objective observations and the author&#39;s workshop experiences, using books, documents, and articles on plastering techniques in Iranian architecture. In the studied example of the Soltanieh Dome, the creation of a common type of these&nbsp; decorations during the Ilkhanid period is depicted on the wall. In some parts, these decorations are only on the joints and next to the bricks, and in other parts, they are worked on the entire surface of the bricks and with brick patterns. During the restoration and reconstruction<br> of some of these decorations, the techniques used in creating the designs have been understood, so that plastering in situ for the joints is the artist&#39;s first priority, and after the joints are covered with plaster, the decorations are applied. The use of paint, which complements the implementation of these decorations, helps to define the boundaries of the brickwork, as the presence of red ochre pigment, yellow ochre pigment, and carbon black has been partially proven in this building.</div> آرایه‌های گچی, توپی ته آجری, کلوک بندی, گنبد سلطانیه. plaster decorations, Topi tah ajory, klouk bandi, Soltanieh dome. 51 60 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-55&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Karimi Fard مصطفی کریمی‌فرد mostafa.karimifard61@gmail.com Yes M.A in Conservation and Restoration of Historical-Cultural Objects. کارشناسی ارشد مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی.