fa فن‌شناسی سه نمونه از سفالینه‌های دارای لعاب مشکی و فیروزه‌ای جرجان قدیم حفاظت و مرمت اشیاء و آرایه‌های معماری تاریخی- فرهنگی. Conservation and restoration of historical-cultural architectural objects and decorations. فنی و ترویجی Technical Paper <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"><span style="color:black">آثار بسیاری که از محل زندگی اجتماعات قدیم در جرجان یافت شده‌اند، نشان‌دهنده قدمت زندگی در این منطقه هستند. شواهد بسیاری از اهمیت جرجان در دوران تاریخی، ازجمله هخامنشی، ساسانی و سلوکی در کتیبه‌های مربوط به آن دوران یافت می‌شود. در دوره سلجوقی، جرجان مهد علم، ادب، هنر و صنعت شمال ایران و در صنایع شیشه‌گری، سفالگری و فلزکاری و به‌کارگیری لعاب روی سفالینه‌ها از مراکز مهم کشور بوده است. استفاده از نقوش سیاه و لعاب فیروزه‌ای در اشیاء سفالی کاوش‌شده در جرجان به‌وفور دیده می‌شود. در این پژوهش سه نمونه از سفال‌های دارای این نوع لعاب در منطقه جرجان، ازلحاظ فن‌شناسی مورد بررسی قرار گرفتند و روش ساخت و مواد به‌کاررفته در آن‌ها مطالعه شد. در این راستا با استفاده از روش‌های میکروسکوپ دیجیتال، میکروسکوپ نوری پلاریزان، </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"><span style="color:black">میکروسکوپ الکترونی روبشی و آنالیز پراش پرتو ایکس </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"><span style="color:black">، به شناخت لعاب‌ها پرداخته شد. با توجه به تصاویر میکروسکوپی از مقطع نمونه‌ها، شیوه اجرای لعاب از نوع زیرلعابی است و سه لایه برای ایجاد لعاب قابل مشاهده است. ابتدا یک لایه شیری‌رنگ که انگوب نامیده می‌شود، روی سطح سفال ایجادشده و سپس نقوش سیاه‌رنگ روی آن اجرا شده‌اند و در نهایت یک لایه لعاب شفاف فیروزه‌ای تمام سطح را پوشانده است.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Garamond&quot;,serif"><span style="font-size:12.0pt">Many artifacts found in the places where ancient communities lived in Jurjan indicate the antiquity of life in this region. Much evidence of Jurjan&#39;s importance in historical periods, including the Achaemenid, Sassanid, and Seleucid periods, can be found in inscriptions from that period. During the Seljuk period, Jurjan was the cradle of science, literature, art, and industry in northern Iran, and was one of the country&#39;s important centers for glassmaking, pottery, and metalworking, and the use of glazes on pottery. The use of black patterns and turquoise glazes is abundant in pottery objects excavated in Jurjan. In this study, three samples of pottery with this type of glaze in the Jurjan region were examined in terms of technology, and the manufacturing method and materials used in them were studied. In this regard, the glazes were identified using digital microscopy, polarizing optical microscopy, scanning electron microscopy, and X-ray diffraction analysis. According to microscopic images of the cross-sections of the samples, the glazing method is underglaze and three layers are visible to create the glaze. First, a milky layer called engobe is created on the surface of the pottery, then black</span><i> </i><span style="font-size:12.0pt">patterns are applied on it, and finally a layer of transparent turquoise glaze covers the entire surface</span><i><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">.</span></span></i></span></span></span></div> جرجان, لعاب, زیرلعابی, فن‌شناسی, SEM-EDX. Jorjan, Glaze, Underglaze, Technological Study, SEM-EDX. 22 29 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-49-22&slc_lang=fa&sid=1 Arman Razm آرمان رزم arman.razm69@gmail.com No Master of Art in Conservation of Historical Objects, Iran. کارشناس ارشد مرمت اشیاء تاریخی، ایران. Hossein Ahmadi حسین احمدی No Associate Professor, Faculty of Restoration, Isfahan University of Art, Iran. دانشیار، دانشکده مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، ایران. Abbas Abed Esfahani عباس عابداصفهانی No Faculty Member, Khorasgan Azad University, Iran. عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد خوراسگان، ایران.