Knowledge of Conservation and Restoration

fa مطالعه ساختارشناسی سفال نخودی شهر سوخته به روش پتروگرافی و XRD A Structural Study of Buff Ware from Shahr-i Sokhta Using Petrography and XRPD کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;">شهر سوخته‌ی سیستان یکی از کلیدی‌ترین و مهم‌ترین محوطه‌های واقع در جنوب شرق ایران بوده که آغاز استقرار در این محوطه هم‌زمان با عصر مفرغ (3200 ق.م) است. این محوطه با مساحتی در حدود 151 هکتار، که 120 هکتار آن دارای آثار و بقایای مادی و فرهنگی بوده، متشکل از سه بخش اصلی منطقه بزرگ مرکزی، منطقه صنعتی و منطقه گورستان است. نتایج حاصل از کاوش‌های مختلف نشان‌دهنده‌ی چهار دوره فرهنگی- استقراری (I-IV) در این منطقه است که به یازده فاز تقسیم‌شده است. سفال به‌عنوان بیشترین و فراوان‌ترین داده‌ی فرهنگی- تاریخی است که در اکثر محوطه‌های باستانی جنوب شرق ازجمله شهر سوخته نیز به‌دست‌آمده که از اهمیت بالایی در مطالعات باستان‌شناسی برخوردار است و تنها شیء باستانی است که طی هزاران سال بدون تغییرات عمیقی به دست ما رسیده است. باستان‌شناسان بر این باورند که بیشتر سفال‌های به‌دست‌آمده، در شهر سوخته و در کارگاه‌های محوطه‌های اقماری آن ساخته‌شده‌اند که برای سنجش این فرضیه، پژوهش حاضر بر اساس مطالعات آزمایشگاهی همچون مطالعه‌ی مقاطع نازک پتروگرافی با استفاده از میکروسکوپ پلاریزان (OPM) و پراش پرتوی ایکس به روش پودری (XRPD) بر روی سه نمونه از سفال‌های نخودی شهر سوخته به‌دست‌آمده از گور شماره‌ی 8525 NFB انجام شد، که بر اساس نتایج آزمایش‌های موجود و تطبیق آن با زمین‌شناسی منطقه موردمطالعه مشخص شد که سفال‌های نخودی این محوطه بومی می‌باشند. همچنین بر اساس مطالعه ساختارشناسی و وجود دانه‌های کلسیت دمای پخت 800 درجه سانتی‌گراد و برای نمونههای دیگر می‌توان دمای حدود 900 درجه سانتی‌گراد را پیشنهاد داد.</div> <div style="text-align: justify;">Shahr-i Sokhta in Sistan is one of the most significant and pivotal archaeological sites in southeastern Iran, with initial settlement dating back to the Bronze Age (3200 BCE). The site spans an area of approximately 151 hectares, of which 120 hectares contain material and cultural remains. It consists of three major parts: the central area, the industrial zone, and the cemetery. Excavation results indicate four cultural-occupational phases (I–IV), which are further subdivided into eleven sub-phases. Pottery, being the most abundant cultural-historical artifact found across many archaeological sites in southeastern Iran, including Shahr-i Sokhta, holds considerable importance in archaeological studies. It is the only category of ancient object that has survived through millennia with minimal alteration. Archaeologists believe that most of the pottery discovered at Shahr-i Sokhta was produced locally, either within the site or in satellite workshop areas. To evaluate this hypothesis, the present study employed laboratory methods, including petrographic thin section analysis using a polarizing microscope (OPM) and X-ray Powder Diffraction (XRPD), on three buff pottery samples recovered from grave no. 8525 NFB at the site. The analytical results, when compared with the local geology, indicate that the buff pottery from this site is of local origin. Furthermore, based on structural analysis and the presence of calcite grains, a firing temperature of approximately 800°C is suggested for some samples, while others likely underwent firing at around 900°C.</div> شهر سوخته, سفال نخودی, مقطع نازک پتروگرافی, پراش پرتو ایکس به روش پودری (XRPD), OPM. Shahr-i Sokhta, Buff Ware, Petrographic Thin Section, X-ray Powder Diffraction (XRPD), OPM. 36 43 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-145-25&slc_lang=fa&sid=1 Najmeh Khatoun Miri نجمه خاتون میری njmiri@gmail.com No Faculty Member, Department of Conservation of Historical Objects, University of Zabol. عضو هیئت‌علمی گروه مرمت آثار تاریخی دانشگاه زابل. Elham Heydari-Karbaski الهام حیدری‌کرباسکی Yes Conservator of Historical Objects, University of Zabol. کارشناس مرمت آثار تاریخی دانشگاه زابل.