fa مطالعه فنی و ساختارشناسی سفال خاکستری عصر آهن؛ مطالعه موردی سفال‌های کاوش محوطه زواره‌ور در دشت ورامین باستان‌سنجی و اصالت‌سنجی اشیا موزه‌ای و آثار تاریخی- فرهنگی. Archaeometry and authenticity assessment of museum objects and historical-cultural properties. پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;">عصر آهن در ایران ۱۴۵۰ ۵۵۰ ق.م) و فراتر از آن معرف دوره‌ای است که در مراحل تکاملی شاهد تحولات مهم اجتماعی فرهنگی اقتصادی و تکنولوژیکی بوده است. زوار مور محوطه استقراری از دوره آهن در دشت ورامین در منطقه مرکزی ایران است که در دهه‌های گذشته کاوش‌های متعددی در این منطقه توسط باستان‌شناسان مختلف انجام شده است. در کاوش سال ۱۳۹۷ انجام شده در منطقه زواره ور تعدادی سفال خاکستری مربوط به تدفین بدست آمده است. با توجه به پراکندگی گورستان‌های عصر آهنی و مطالعات فنی محدودی که در خصوص این آثار انجام شده است. آگاهی ما از نحوه تولید این آثار همچون بافت عناصر تشکیل دهنده و فرایند تولید از اهمیت بسیاری در شناخت تولید و فناوری سفالگری این دوره خاص برخوردار است. بنابراین نتایج حاصل از مطالعات آزمایشگاهی با استفاده از تکنیک‌های مکمل می‌تواند راه‌گشای دستیابی به فرایند تولید این آثار باشد. در این پژوهش تلاش شد تا با اطلاعاتی که از مطالعه ۹ نمونه سفال عصر آهنی این منطقه با استفاده از روش‌های آنالیز طیف‌سنجی جرمی پلاسمای جفت شده القایی (ICP-MS) و مطالعه کانی نگاری مقطع نازک (Petrography) شناخت دقیق‌تری برای انجام مطالعات تطبیقی و منشاء تولید محلی این آثار فراهم کرد. نتایج نشان داد که فازهای اصلی سفال‌های مورد مطالعه با رنگ خمیره خاکستری بر اساس کانی نگاری کوارتز Quartz سیلیس SiO2 ، کلسیت Calcite هستند. نتایج ICP-MS نیز تا حدود زیادی توانست بخشی از مشاهدات حاصل از تحلیل سنگ‌نگاری را تأیید کند. البته بخش بزرگی از خوشه بندی شیمیایی سرامیک ناشی از ناهمگونی در ترکیبات عنصری از تفاوت در منابع رسی مورد استفاده ناشی نمی‌شود همچنین خاک‌های مورد مطالعه از نظر عناصر کم مقدار شباهت زیادی با نمونه سفال‌ها دارد و می توان گفت که محلی بودن آنها را تأیید می‌کند.</div> <div style="text-align: justify;">The Iron Age in Iran (550-1450 BC) and beyond, represents a period characterized by significant social, cultural, economic and technological transformations during its evolutionary stages. Zavarehvar is an Iron Age settlement site located in the Varamin plain in central region of Iran, where numerous excavations have been carried out by various archeologists in recent decades. During the 2017 excavation at the Zavarehvar site, a number of gray pottery pieces related to burials were discovered. Given the distribution of the Iron Age cemeteries and the limited technical studies conducted on these potteries, our understanding of the production methods such as texture, components, and manufacturing processes is crucial for comprehending the pottery production technology of this specific period. Therefore, the results from laboratory studies can be beneficial in finding the production process of these artifacts. This research aimed to provide more precise knowledge for conducting comparative studies and determining the local origin of these artifacts by examining nine Iron Age pottery samples from this region using inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS) and petrographic analysis of thin sections. The results indicated that the main phases of the potteries, based on petrography, include quartz (SiO2), and calcite. The ICP-MS results also largely confirmed some of the petrographic observations. However, a significant part of the chemical clustering of ceramics was not due to heterogeneity in elemental composition, nor to differences in the clay sources used. Additionally, we can say that the potteries are local origin, since the soils studied showed significant similarities in trace elements with the pottery samples, confirming their local origin.</div> واژگان کلیدی عصر آهن سفال دشت ورامین کانی نگاری, ICP_MS Iron Age, Pottery, Varamin Plain, Petrography, ICP-MS. 1 14 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-68-2&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Alimirzaei فاطمه علیمیرزایی ealimirzaei@yahoo.com Yes Ph.D., Research Institute for Conservation and Restoration of Historical and Cultural Relics. Tehran, Iran. دکترای حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی، و کارشناس پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی. Gholamreza Rahmani غلامرضا رحمانی No Assistant Professor, Research Institute for Conservation and Restoration of Historical and Cultural Relics, Tehran, Iran. استادیار گروه حفاظت و مرمت، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی. پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری.