fa مستندنگاری، حفاظت و مرمت نقش برجسته ساسانی بهرام دوم در محوطه نقش رستم باستان‌سنجی و اصالت‌سنجی اشیا موزه‌ای و آثار تاریخی- فرهنگی. Archaeometry and authenticity assessment of museum objects and historical-cultural properties. پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" nazanin="" style="font-family:">نقش برجسته‌های ساسانی از مهمترین آثار تاریخی ایران باستان هستند که محل اصلی نمایش این نوع نقش‌ها استان فارس است. در حدود 30 عدد نقش برجسته ساسانی در استان فارس وجود دارد که موضوع اصلی این نقش برجسته‌ها صحنه‌های القاء قدرت، دیهیم بخشی و یا صحنه‌های جنگ و شکار است. متأسفانه بسیاری از این نقش برجسته‌ها </span><span b="" nazanin="" style="font-family:">به دلیل این&shy;که در فضای باز قرار داشته و عموماً تحت تأثیر شرایط اقلیمی می&shy;باشند، بسته به نوع سنگ موردنظر و موقعیت مکانی، در طول سالیان، آسیب‌هایی را متحمل شده‌اند. </span><span b="" nazanin="" style="font-family:">برنامه مطالعه، مستندنگاری، تهیه طرح حفاظت و مرمت این مجموعه نقش برجسته‌ها از نظر تاریخی برای تاریخ و میراث فرهنگی کشور اهمیت بسیار دارد.</span> <span b="" nazanin="" style="font-family:">بالغ بر 11 عدد از این نقش برجسته‌ها و همچنین کتیبه‌های خطی متعددی در مجموعه نقش رستم قرار دارد که همگی در فضای روباز و در معرض تهاجم عوامل محیطی (بارش باران، باد، دما و غیره) قرار دارند و همه این عوامل باعث فرسایش تدریجی این نگاره‌ها گردیده‌اند.</span> <span b="" nazanin="" style="font-family:">پرسش اصلی در این مقاله در زمینه نحوه و روند مطالعات، آسیب‌شناسی، آسیب‌نگاری و اجرای مرمت یک اثر صخره‌ای بوده است. در جهت جوابگویی به مشکلات نقش برجسته بهرام دوم پس از انجام مستندنگاری و آسیب‌نگاری اثر مطالعات بصورت آزمایشگاهی و میدانی به انجام رسید. در همین‌باره مطالعات آزمایشگاهی با مطالعه مشخصات فیزیکی، بررسی‌های پتروگرافی و آزمایشات دستگاهی </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">XRD</span><span b="" nazanin="" style="font-family:">، </span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">XRF</span><span b="" nazanin="" style="font-family:"> همراه بوده است. </span><span b="" nazanin="" style="font-family:">بر اساس این مطالعات نمونه‌های سنگ به طورکامل از کلسیت با مقادیر کمی منگنوکلسیت تشکیل شده است. </span><span b="" nazanin="" style="font-family:">وقوع هوازدگی فیزیکی و شیمیایی در ساختار سنگ آهک </span><span b="" nazanin="" style="font-family:">به ایجاد اشکال مختلف آسیب‌ همانند تورق، ترک، شکستگی در سطح نقش برجسته بهرام دوم بوده است. همچنین </span><span b="" nazanin="" style="font-family:">به منظور حل بخشی از مشکلات فرسایشی بر روی نقش برجسته برخی </span><span b="" nazanin="" style="font-family:">اقدامات اضطراری حفاظت و مرمت با تمرکز بر استحکام بخشی و مقاوم نمودن سطح در برابر عوامل فرساینده برنامه‌ریزی و اجرا شد.</span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#222222">The Sassanian bas-reliefs are among the most significant historical artifacts of ancient Iran, primarily found in the province of Fars. Approximately 30 Sassanian bas-reliefs exist in Fars, depicting scenes related to power demonstrations, court proceedings, and battles or hunting scenes. Unfortunately, many of these bas-reliefs have suffered damage over the years due to their outdoor exposure and the impact of climatic conditions. Depending on the type of stone and their geographical location, they have been gradually eroded. Given their historical importance for Iran&#39;s cultural heritage, a comprehensive program involving study, documentation, conservation planning, and restoration is crucial. The</span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"> Naqsh-e</span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#222222"> Rostam Relief Complex houses more than 11 bas-reliefs and numerous inscriptions, all situated in open-air environments and vulnerable to environmental factors such as rain, wind, and temperature fluctuations. These elements have contributed to the gradual deterioration of these ancient artworks. The central question addressed by this article pertains to the process of studying, assessing damage, documenting, and planning the conservation of a rock relief. To answer this, a combination of field and laboratory methods has been employed, including petrography, X-ray diffraction (XRD), and X-ray fluorescence (XRF). The results indicate both physical and chemical weathering in the limestone structure, leading to various forms of damage such as erosion, flaking, cracking, and breakage. Therefore, protective and conservation measures for these prominent bas-reliefs should focus on strengthening and preserving their surfaces against deteriorating agents.</span></span></span></span></span></div> نقش‌برجسته بهرام دوم, مستندنگاری, آسیب‌نگاری, حفاظت و مرمت, نقش رستم. Bas relief of Bahram II, Documentation, Pathology, Conservation, Naqsh-e Rostam. 2 25 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-44-1&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Rakhshandehkhoo مصطفی رخشنده‌خو mostafa_rakhshande@yahoo.com Yes MA of conservation and restoration of historical building, Naqshe- Rostam historical site, Iran. مجموعه تاریخی نقش رستم Hamid Fadaei حمید فدایی No Assistant Professor, Research Centre for Conservation and Restoration of Cultural Relics, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism, Tehran-Iran. پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری Masoud Ansari مسعود انصاری No MA of conservation and restoration of historical and cultural objects, Naqshe- Rostam historical site, Iran. مجموعه تاریخی نقش رستم شیراز Leila Razavi لیلا رضوی No BA of conservation and restoration of historical building, Persepolis World Heritage Site, Iran پایگاه میراث جهانی تخت جمشید شیراز