fa آسیب‌شناسی نقوش برجسته صخره‌ای نمونه موردی آرامگاه خشیارشا مطالعه آسیب‌شناسی و شناخت فناوری‌های ساخت آثار و آرایه‌ها studying pathology and technologies of abjects مروری Review Article <div style="text-align: justify;">آثار سنگی از زمان ساخت دچار هوازدگی و فرسایش میشوند. اولین مرحله حفاظت شناخت آسیب‌های وارده به اثر و رفع عوامل آسیب‌رسان است. در این پژوهش آسیب‌شناسی آرامگاه خشیارشا واقع در محوطه تاریخی نقش رستم با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای بررسی‌های میدانی زمین‌شناسی و مطالعات آزمایشگاهی انجام شد. نتایج مطالعات پتروگرافی نشان داد که این سنگ‌ها متعلق به سازند سروک هستند. ردیف رسوبی این سازند توالی لایه‌های سنگ آهک ضخیم و به رنگ روشن را نشان می‌دهد با انجام روش ژئوفیزیکی رادار نفوذی زمین GPR) دو دسته شکستگی اصلی و بزرگ در محدود آرامگاه خشیارشا شناسایی شد. روند غالب این شکستگی‌ها شمالی جنوبی و شرقی غربی است. در محل تقاطع شکستگی‌ها پدیده‌های انحلالی توسعه بیشتری یافته‌اند به طوری که حفرات انحلالی و تخلخل غاری بر روی اثر شکل گرفته‌اند. در این پژوهش حضور انواع گیاهان عالی و گلسنگ‌ها از نوع سیانوباکتری از طریق مطالعات میدانی مورد بررسی قرار گرفت.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">Stone structures are susceptible to weathering and erosion over time, necessitating the identification and elimination of damaging factors to ensure their preservation. This research focused on diagnosing the damage to the tomb of Xerxes located at the historical site of Naqsh-e Rostam through a multidisciplinary approach encompassing library research, field observations, laboratory analyses, and geological studies. Petrographic studies revealed that the rocks comprising the tomb belong to the Seruk Formation. The sedimentary sequence within this formation exhibited thick and light-colored limestone layers. Utilizing the geophysical technique of Ground Penetrating Radar (GPR), two major fractures were identified along the boundaries of the tomb. These fractures predominantly followed north-south and east-west orientations. The intersection of these fracture sets, combined with the layering surfaces, resulted in the development of dissolution phenomena, leading to the formation of dissolution holes and cavernous porosity on the structure. Additionally, field studies investigated the presence of plants and cyanobacterial lichens on the tomb.</div> نقوش برجسته, سنگ آهک, آسیب‌شناسی, آرامگاه خشیارشا, آثار صخره‌ای. Relief, Limestone, Damage Diagnosis, Tomb of Xerxes, Rock Artifact. 54 64 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-44-6&slc_lang=fa&sid=1 Anisa Shiri آنیسا شیری Anisa.shiri0@gmail.com Yes MA of conservation and restoration of historical and cultural objects, Persepolis World Heritage Site. کارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی، پایگاه میراث جهانی تخت جمشید Hamid Fadaei حمید فدایی No Member of the academic board of the Research Institute for the conservation and restoration of Historical-Cultural Artifacts, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism. عضو هیئت علمی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری. Leila Razavi لیلا رضوی No BA of Conservation and Restoration of Historical Building, Persepolis World Heritage Site. کارشناس حفاظت و مرمت ابنیه تاریخی، پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید. Mostafa Rakhshandehkhoo مصطفی رخشنده‌خو No MA of Conservation and Restoration of Historical Building, Persepolis World Heritage Site. کارشناس ارشد حفاظت و مرمت ابنیه تاریخی، پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید. Mohammad Reza Alikhah محمدرضا علیخواه No BA of Conservation and Restoration of Historical and Cultural Objects, Persepolis World Heritage Site. کارشناس حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی، پایگاه میراث جهانی تخت جمشید. Zeinab Mohtasham زینب محتشم No کارشناس ارشد باستان‌سنجی آثار و مواد آلی، پایگاه میراث جهانی تخت جمشید.